Nedir.Org *
Sponsorlu Bağlantılar
admin

Yan Cümlecik Nedir

Sponsorlu Bağlantılar
Sponsorlu Bağlantılar

Resim Ekle Dosya Ekle Video Ekle Soru Sor Bilgi Ekle
Yan cümlecik, bileşik cümlelerde ana cümlenin anlamını tamamlayan yardımcı unsurdur. Yan cümlecik; tek başına tam ve anlamlı bir cümle olabildiği gibi, fiilimsilerle oluşturulmuş ve kendi içinde yüklemi olmayan unsurlardan da meydana gelebilir. Türkçede başlıca dört tip yan cümlecik vardır:
 dilek-şart kipi eki -se ile oluşturulanlar (şartlı)
 ki bağlacı ile oluşturulanlar
 iç içe cümleler
 fiilimsiler ile oluşturulanlar (girişik).[Not 1]
 
Aşağıdaki örneklerde yan cümleciklerin altı çizilidir:
 Erken gelirsen sinemaya gidebiliriz. (şartlı)
 Çalışırsan başarırsın. (şartlı)
 Görüyorum ki hepiniz hazırlanmışsınız. (ki'li)
 Elma -ki en sevdiğim meyvedir- buralarda bol yetişir. (ki'li)
 Annem "Neden sen de dışarıda oynamıyorsun?" diye sordu. (iç içe)
 Bizi burada unuttunuz sanıyordum. (iç içe)
 Yola çıkınca sizi haberdar ederiz. ("çıkınca" zarf-fiil)
 Öğretmen, ödevini hakkıyla yapan öğrencileri ödüllendirdi. ("yapan" sıfat-fiil)
 
Ki bağlacı ile oluşturulmuş bazı cümlelerde yan cümleciği tespit etmek zor olabilir. Bu durumda cümle, "ki" bağlacı kaldırılarak yeniden düzenlenirse ve ana cümlenin yüklemi tespit edilirse, yan cümlecik kendini belli edecektir:
Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini. (Gözlerimin rengini unuttuğunu duydum. "Duydum" yüklem.)
 
Notlar
1.^ Fiilimsiler, cümlede isim soylu sözcükler gibi kullanılan fiillerdir. Fiilimsiler ile oluşturulmuş olanlar , bazı kaynaklarda yan cümlecik kabul edilmezler.(Ergin 379-383)
 

Kaynakça

Ergin, Muharrem. Üniversiteler İçin Türk Dili. İstanbul: Bayrak Yayım, 2009.

Yan Cümle Nedir

Yan Cümle: Tam bir yargı bildirmeyen, temel cümlenin bir öğesi durumunda bulunan ve kendi içinde değişik tamamlayıcı öğeler de alabilen söz öbeğidir. Yan cümleler iki şekilde yapılabilir: Fiilimsilerle ve çekimli fiillerle.

1 - Fiilimsilerle yapılanlar

Cümle içinde temel cümlenin bir öğesi olan ya da bir öğenin tamamlayıcısı olan fiilimsiler yan cümlecik yapar.

Örnek: “Öğretmen sınıfa girince herkes ayağa kalktı.”cümlesinde “ayağa kalktı” yüklemdir. “Ne zaman ayağa kalktı?” sorusuna “Öğretmen sınıfa girince” cevabı geliyor. Cümlede zarf tümleci olan bu öğe “girince” bağfiili üzerine kuruludur. Görüldüğü gibi fiilimsi, bir öğe durumundadır. Öyleyse zarf tümleci bir yan cümleciktir.
Örnek: “Bana fotoğrafını gönderen okuruma teşekkür ederim.” cümlesinde ise “teşekkür ederim” yüklemdir. “Kime teşekkür ederim?” sorusuna “Bana fotoğrafını gönderen okuruma” dolaylı tümleci cevap verir. Cümlede “gönderen” sıfat-fiilini görüyoruz. Bu söz “okur” isminin sıfatı durumundadır. Yani dolaylı tümleçin tamamlayıcı öğesidir. Tamamladığı öğeyle birlikte yan cümle yapmış ve dolaylı tümleç görevini üstlenmiştir.
Örnek: “Karadeniz’de denize fazla açılmak tehlikelidir.”
Örnek: “Davetime gelmeyişine çok üzüldüm.”
Örnek: “Onunla nerede buluşacağınızı biliyor musunuz?”
Örnek: “Babasını görmeden okuluna gitmezdi.”
Örnek: “Kapıyı açar açmaz karşımda onu gördüm.” cümlelerinde altı çizili söz öbekleri fiilimsiyle yapılan yan cümleciklerdir.

2 - Çekimli Fiillerle yapılanlar

Fiilin yüklem olabilmesi için çekimli olması gerektiğini söylemiştik. Ancak her çekimli fiil yüklem olmaz, bazen cümlenin tamamlayıcı öğesi olur. İşte bu durumda, yani çekimli bir fiilin bir öğe olduğu durumda, bu fiil yan cümlecik olur.

Örnek: “O da gelirse gideriz.”cümlesinde “gideriz” yüklemdir; “O da gelirse” zarf tümlecidir. Bu tümleci oluşturan “gelirse” sözü “gelmek” fiilinin geniş zamanının şartıyla çekimlenmiştir. Görüldüğü gibi çekimli bir fiil temel cümlenin öğesi durumundadır ve yan cümlecik oluşturmuştur.
Örnek: “O bana, ben de geleceğim, dedi.” cümlesinde ise “dedi” yüklemdir; "ben de geleceğim” sözü ise nesnedir. Bu öğe aynı zamanda “geleceğim” sözünün çekimli olmasından dolayı bir cümle özelliği de gösteriyor. Bu yüzden nesne görevindeki bu cümle, bir yan cümlecik oluşturmuştur.



Yan Cümlecik Resimleri

  • 5
    Yan Cümlecik Nedir 3 yıl önce

    Yan Cümlecik Nedir

  • 4
    Yan Cümlecik Örnekleri 3 yıl önce

    Yan Cümlecik Örnekleri

Yan Cümlecik Sunumları

Yan Cümlecik Videoları

  • 0
    2 hafta önce

    Temel Cümle Ve Yan Cümle Teog

Yan Cümlecik Soru & Cevap

Bu yazı hakkında ilk soru soran sen ol..

Yan Cümlecik Ek Bilgileri

Bu yazıya sende yeni bilgi ekleyerek gelişmesine yardımcı olabilirsin..

Kapak Resmi
Yan Cümlecik Nedir
Yazı İşlemleri